kompanzasyon nasıl yapılır:
ENTES RG SERİSİ REAKTİF GÜÇ KONTROL RÖLELERİ
Reaktif Güç Rölelerinin Temel Özellikleri:
- Modern malzemelerle imal edilen röleler uzun çalışma ömrüne sahiptir.
- Harici ısı değişimlerine ve harici manyetik etkilere karşı duyarsızdır.
- Ön paneldeki LED’ ler kompanzasyon konumlarını sürekli gösterir.
- Devredeki kondansatörler ön paneldeki LED’ lerden kolayca görülebilir.
- Ön paneldeki butonlarla kondansatörler manuel olarak devreye alınıp çıkarılabilir.
- Kademeler arası gecikme 8 – 15 sn. dir.
- Röle direkt olarak 380 V ve 50 Hz’ e bağlanabilir, ayrıca bir elemana ihtiyaç göstermez.
- Gerilim kesilmesinde tüm kondansatörler devre dışı bırakılır. Gerilim yeniden geldiğinde gerekli kademeler ihtiyaca göre devreye alınır.
- Reaktif güç kontrol rölesi, panoya önden montajı uygundur.
- Boyutları : 144 x 144 mm’ dir.
Kullanım ve Çalışma Prensibi:
Röleler, reaktif akımın, ölçülen reaktif güçle orantılı olması prensibine bağlı olarak çalışır. Harici bir yardımcı gerilim gerektirmez. Besleme gerilimi cihaz içindeki besleme trafosundan alınır. Elektronik devre ve çıkış rölelerini besler.
Ölçme Devresi:
İşletmedeki reaktif akımı algılayarak ölçer. Bu ölçme devresi cihaz içinde yer alan akım-gerilim trafoları ve elektronik devreden oluşmuştur. Reaktif akımla doğru orantılı olan gerilim düşümü , bir karşılaştırma devresinde ayarlanmış olan
C / k değerine uygun olarak değerlendirilir. Akımın endüktif veya kapasitif olduğunu belirleyerek zaman devresini kumanda eder.
Zaman Devresi:
Ölçme devresinden gelen uyarıya göre çalışır ve çıkış rölesini kumanda eden Lojik kontrol ünitesini kontrol eder.
Lojik Kontrol Ünitesi:
Zaman devresinden gelen darbelere göre çıkış rölelerini devreye alır, yada çıkarır.
Çıkış Devresi:
Röle kontaklarından oluşur. Direkt olarak kondansatörleri kumanda eden komuta eder.
Cosj Metre:
Özel bir elektronik ölçme devresi ilavesiyle cihaz içine bir Cosj metre yerlettirilmit ve Cosj ölçümleri için ekonomik bir çözüm getirilmittir. Ölçme bölgesi ( 0.8 kapasitif, 1-0.4 endüktif )
Aşırı Gerilim Rölesi:
440 V AC gerilimde harekete geçerek; sabit grup dahil tüm kondansatörleri devre dışı bırakarak, kondansatörlerin aşırı gerilimden zarar görmesini önler.
RG – A Serisi Röleler:
Tümüyle yarı iletken yapıda, 3, 5 ve 7 kademeli olarak üretilen bu tip röleler; 1:1:1...1 ; 1:2:2...2 ; 1:2:4:8... gibi adım seçeneklerini, röle üzerinde herhangi bir işlem gerektirmeden sağlamak için, baştan al baştan bırak sisteminde çalışırlar. Bu tip röleler,kondansatör bataryalarını devreye alırken veya çıkarırken, 1. kademeden başlayarak, geniş bir adımlama seçeneği, yani kondansatör gruplama olanağı sağlarlar.
Anahtarlama Programı:
Anahtarlama işlemi, alma ve bırakma sırasında baştan sona doğrudur. Kademelerdeki kondansatör güçlerinin seçimi önemlidir.
Bu seçim için şu kurala uyulur:
Herhangi bir kademedeki kondansatör gücü, kendinden önceki kademe güçleri toplamından en çok 1. kademe gücü kadar fazla olabilir. Örnek olarak 1. kademe gücü x kVAr seçilmişse, kurulabilecek en yüksek güç sıralaması:
x : 2x : 4x : 8x : 16x : 32x : 64x
1.kademeye en düşük güçteki batarya bağlanmalıdır, diğer kademeler bu gücün tam katları olmalıdır.
Bu kural rölenin en önemli ayarlarından biri olan C / k ayarının saptanması için gereken 1. kademe gücü ve akım trafosu çevirme oranı k’ nın belirlediği değer için önem taşır.
Çalışma Bölgesi Ayarı ( % 100 Potansiyometresi ):
Bu potansiyometre, rölenin çalışma bölgesini belirler. Ayar, işletme koşullarına bağlı olarak yapılır. % potansiyometresi ile, rölenin duyarsız olduğu aralık, güç ekseninde kapasitif ve endüktif bölgelere kaydırılabilir. Bu aralık, 1. kademe kondansatör gücü ile belirlenir. % 0 - % 100 skala değerleri arasında yapılan ayar ile, hedeflenen ortalama Cosj değerine ulaşılır.
Normal koşullarda aşırı kompanzasyon kompanzasyon nasıl yapılır istenmez. Bu nedenle rölenin çalışma bölgesi endüktif yönde kaydırılır.
- % 0 : Röle endüktif ve kapasitif bölgelerde simetrik çalışmaktadır.
- % 50 : Röle endüktif bölgede çalışmaktadır.
- % 100 : Röle tamamıyla endüktif bölgede çalışmaktadır.
Röle bu bölge içinde kalan reaktif güç değişimlerine cevap vermez. Bu bölgenin genişliği 1.3 x C / k kadardır. Röle 1. kademe gücünün 0.65’ ini aşan değerlerde etkinleşir.
Anahtarlama Programı ve Röle Tipi Seçimi:
Uygun röle seçiminde işletmenin kompanzasyon nasıl yapılır işletmenin endüktif yük karakteristiği önemlidir. Büyük güçlü endüktif yüklerin bulunduğu işletmelerde az adımda yüksek güçlü kondansatör bataryaları ile kompanzasyon yapılabilir. Küçük endüktif yüklerin sık sık devreye girip çıktığı işletmelerde ise, küçük güçlü, çok kademeli sistemler uygun sonuç verir.
Akım Trafosu Seçimi:
- Reaktif Güç Kontrol Rölesi, ayrı bir akım trafosundan beslenmelidir.
- Akım trafosu – röle bağlantısı en az 1.5 mm çaplı bir kablo ile demir karkas üzerine sarılmadan, en kısa yoldan yapılmalıdır.
- Rölenin, reaktif gücü sezebilmesi için akım ve gerilim bilgilerine ihtiyaç vardır. Akım bilgisinin alındığı trafo seçimi çok önemlidir.
Akım trafolarından, etiketlerinde yazılı akım değerlerinin 0.1 katından çok, 1.2 katından az akım geçtiği zaman, hatasız çalışırlar. Bu nedenle akım trafoları ne çok büyük ne de çok küçük seçilmelidirler.
IN = Paktif / Ö3 .UN
Örneğin; bir tesiste aktif güç 60 kW, şebeke gerilimi 380 V ise işletmenin nominal akımı,
_
IN = 60.000 / Ö3 . 380 = 91 A’ dir.
Bu formülden elde edilen akım değerine en yakın bir üst standart akım trafosu değeri seçilir.
Örnekte 100 : 5’ lik akım trafosu kullanmak yeterlidir.
Rölenin Bağlanması:
- Röle bağlanmadan önce bağlantı şeması dikkatle incelenmelidir.
- Akım trafosu ana şalter çıkışına veya ana giriş sigortalarından birinin ayağına bağlanır. En çok karşılaşılan hata, akım trafosunun kompanzasyon panosundan sonra bağlanmasıdır. Bu durumda röle çalışmaz. Akım trafosu daima kondansatörlerden önce ve işletmenin ilk girişine bağlanmalıdır.
- Akım trafosunun bağlı olduğu faz R ise rölenin 4 ve 5 nolu klemenslerine S ve T fazları bağlanmalıdır.
- Eğer röle ve Cosj metre beraber kullanılıyorsa her ikisi için bir akım trafosu yeterlidir.
Rölenin İşletmeye Alınması: kompanzasyon nasıl yapılır
- % ayar düğmesi 0.50’ ye getirilir. ( TEK’ in öngördüğü değerdir.)
- Röle otomatik konumuna alınır.
- C / k ayar düğmesi 0.05’ e alınır. Devreye endüktif bir yük ( örneğin motor ) alınır. Röle üzerindeki İnd ışığı yanmalıdır. Kap ışığı yanıyorsa 4 ve 5 nolu uçlar ters çevrilir.
- Bundan sonra geriye kalan tek itlem C / k ayarının düzgün yapılmasıdır. C / k ayarı işletme için hesaplanan değerine ayarlanır. Örnek olarak C / k = 0.25’ e getirilir.
Pratikte, şebeke gerilimi ve eleman toleransları nedeni ile C / k’ yı tekrar ayarlamak gerekebilir. Örnek tesiste, C / k 0.25’e alınır. 1. Adımdaki kondansatör gücünün karşılayabileceği kadar bir yük devreye alınır. Röle manuel konuma getirilir ve el ile 1. adımdaki kondansatör devreye sokulur. Bu durumda Cos j 0.90 değerini geçmiş olmalıdır. Eğer geçmişse, röle otomatik konuma alınır. Normal ışığı yanmalıdır. Yanmıyorsa C / k düğmesi sağa doğru çok az çevrilmelidir. 5 s bekledikten sonra normal ışığı yanmadıysa tekrar çok az sağa çevrilip beklenmelidir. Normal ışığı yandığı anda rölenin ayarı tamamlanmıştır.
Karşılaşılabilecek Sorunlar: kompanzasyon nasıl yapılır
a)Röle sürekli kondansatör alıyor, devrede sürekli kondansatör olup aşırı kompanzasyon olduğu halde ( Cosj metre kapasitif gösterecektir.) çıkarmıyor.
Çözüm:
- Akım trafosu, hem yük hem de kondansatör akımlarını sezecek biçimde bağlanmamıştır. Akım trafosundan yük ve kondansatör akımlarının geçmesi gerekir.
- Kompanzasyon panosunu besleyen güç kablosu akım trafosundan önce alınmıştır.
b) Sistem yükü endüktif olduğu halde röle kondansatör almıyor.
Çözüm:
- Rölenin 4 ve 5 nolu klmenslerine, akım trafosunun bağlı olmadığı diğer iki faz yerine, akım trafosunun bağlı olduğu faz bağlanmıştır. Fazlar yer değiştirilir.
c) Röle çalışıyor, kademelerin devreye girdiği röle üzerinde ışıklardan belli oluyor. Kontaktörler çekiyor ancak Cosj yükselmiyor ve röle kondansatör almak istiyor.
Çözüm:
- Kondansatör sigortaları atmıştır.
- Kontaktör kontakları kirlenmiştir.
- Kondansatörler değer kaybetmiştir.
- Kurulu kondansatör gücü, tesisin kompanzasyonuna yetmemittir.
- Kondansatör ilavasi gerekmektedir.
d) Aynı akım trafosundan hem röle, hem de Cosj metre besleniyor fakat her iki cihazda düzgün çalışmıyor.
Çözüm:
- Bağlantı hatası vardır. (Röle ve Cosj metre akım devreleri seri bağlanmalıdır.)
- Akım trafosu büyük seçilmiştir.
- Cosj metrenin gerilim devresi, akım trafosu ile aynı fazda olmalıdır.
Teknik Özellikler:
İşletme Gerilimi ( Un ) : 380 V
İşletme Aralığı : ( 0.8 - 1.2 ) x Un
İşletme Akımı : .... / 5 A
İşletme Akım Sınırları ( In ) : (0.1 - 1.1 ) x In
İşletme Frekansı : 50 Hz
Güç Harcaması : Akım 2 VA
Gerilim 6 - 12 VA
Kademe sayısına bağlı olarak.
Çıkış Kontağı : 1500 VA 220 V
Sıfır Gerilim : Gerilim kesintisinde bütün kademeler devre dışı.
Ayar Sınırı : C / k 0.05 - 2.5 Kademesiz.
% : % 0 - % 100 Kademesiz.
Kademeler Arası Gecikme : 8 - 15 s.
Ortam Sıcaklığı : -10 c ; +70 c
Koruma Sınıfı : IP 20
Bağlantı : Terminal bağlantı
Boyut : 144 x 144 mm
Pano Delik Ölçüleri : 140 x 140 mm
Ağırlık : 1.8 kg
ELCONTROL REAKTİF GÜÇ KONTROL RÖLESİ PFRMD
PFRMD Mikroişlemci kontrollü otomatik güç faktörü regülatörü olup 144 x 144 mm ölçülerinde imal edilmiştir. PFRMD üç fazlı düşük voltajda 220, 380, 415 V AC ve aynı zamanda yüksek gerilimde akım ve gerilim trafoları kullanılarak çalıştırılabilir.
PFRMD sürekli olarak yükün çektiği reaktif gücü ölçer ve mikroişlemci sayısal devresi Cosj ’ yi setlenen değerde tutmak için gerekli olan kondansatör kademelerini devreye alır veya devreden çıkarır. PFRMD, kondansatörleri optimum şekilde kullanır. Kademelerden istenen kombinasyonlar, minimum operasyon ile en kısa sürede dönüşümlü elde edilir. Top-up fonksiyonu sayesinde operasyon sayısı önemli ölçüde azalır ve aynı zamanda güç faktörüde istenen değerde kalır. Mikroişlemciler ve software ELCONTROL tarafından geliştirilmiş en son teknolojidir. Regülasyon ve alarm sistemleri son derece hassastır.
Otomatik C / k Ayarı:
Röle tarafından her kondansatör kademesinin gücü otomatik olarak ölçülür ve akım trafosunun oranı, manuel olarak ayarlanmasına gerek kalmadan belirlenir. Operasyon başlangıcında bir saatlik çalışma ölçülür ve hafızaya alınır. Röle lojik olarak her kademedeki gerçek gücü hesap eder. Eğer sistemin güç faktörünü düzeltmek gerekiyorsa, en yakın değerdeki ya da tam gerekli kademeyi devreye alır.
Kompanzasyon Sisteminin Ömrü:
Devreye alma ve devreden çıkarmanın sayısal kontrolü, üç ana prensibi göz önüne alarak çalışır. Bu prensipler sistemin ömrünü belirler.
Kademe Operasyonlarının Sayısının Eşitlenmesi:
PFRMD, her kademenin operasyon sayısını objektif olarak sayar ve her zaman en gerekli kademeleri devreye alır. Bu önemli ölçüde işlem sayısını azaltır ve tüm sistemin daha uzun ömürlü olmasını sağlar.
Kondansatörlerin Dinlenmesi:
PFRMD kademeleri devreye alırken, kademelerin en az iki daikka önce devre harici edilmiş olmasına dikkat eder. Bu da kısmen yüklü olan kondansatörlerin üzerindeki yükü atması için gerekli olan minimum zamandır.
Top-up Fonksiyonu:
PFRMD sürekli olarak ekranda gerçek güç faktörünü gösterir ve bu değeri setlenen değer ile sürekli karşılaştırır. Her kapasite, Cosj ’ yi setlenen değerde tutmak için kullanılır. Eğer reaktif güç talebi minimum düzeyde tutulursa gereksiz şekilde kademeleri devreye alma yada çıkarma işlemi yapılmaz.
Sistemin Sürekli Kontrolü:
PFRMD mantığı, her kademenin devreye alınmasını ve devreden çıkarılmasını kontrol eder ve bunların ölçümlerini ilk başlangıç değerleri ile karşılaştırır.
- Arızalı yada yetersiz kademeleri belirler.
- Zayıf kontaktan dolayı normal çalışmayan kontaktörleri olan kademeyi tespit eder. Her iki durumda da PFRMD otomatik olarak o kademeyi devre dışı kabul eder ve sisteme dahil etmez
Harmonik Aşırı Yük Koruması:
Rms’ yi doğru ölçebilen ve sistemin harmonik oluşumlarını sürekli belirleme özelliğine sahip PFRMD iyi bir ekipmandır. PFRMD sistemi sürekli gözlemleyerek harmonik limitini hiçbir zaman kondansatörler için tehlike oluşturacak miktara çıkarmaz. Eğer rms akımı % 20 ’ den ( programlanan değer ) fazla olursa
( harmonikten dolayı ) ve bu iki dakikadan fazla sürerse röle otomatik olarak hızlı bir şekilde tüm kademeleri devre dışı eder. Sistem normal duruma dönünce operasyon devam eder. Bu durum bir saatte altı defa tekrar ederse PFRMD tüm kademeleri devreden çıkarır ve alarm rölesini enerjiler. Operatör gelip resetleyinceye kadar devreye girmez.
Rezonans Kontrolü:
PFRMD tehlikeli rezonans sinyallerini ve özellikle aşırı güçlenmiş 5. ve 7. Harmonikleri belirler ki bunlar her zaman tehlikeli değildir. Herhangi bir duruma karşı kullanıcıyı uyararak daha dikkatli bir çalışmaya yardımcı olur.
Ne zamanki rms akımı % 50’ yi ( programlanan değer ) aşarsa PFRMD rezonans durumunun oluştuğuna karar verir ve 1 s içinde tüm kademeleri hızlı bir şekilde devre dışı bırakır. Normal şartlar oluşunca çalışmaya devam eder. Eğer bu durum bir saatte altı defa tekrar ederse PFRMD tüm kademeleri devreden çıkarır ve alarm rölesini enerjiler. Operatör gelip resetleyinceye kadar devreye girmez.
TEKNIK ÖZELLIKLER:
Genel Özellikler:
- Voltaj giriti, 750 V AC + / - 10 % ( 50 / 60 Hz )
- Akım girişi, x / 5 A ( 50 / 60 Hz )
- Giriş empedansı, 4 MOhm
- Güç sarfiyatı, max. 0.2 VA
- Yüksek gerilim uygulamalarında gerilim trafosu aron bağlı olmalı, akım trafosu üçüncü fazda olmalıdır.
- Voltaj ölçüm sisteminde sıfırlama yoktur.
- Filtresi darbelere karşı normal çalışmasını sağlar.
- Çıkış kontak akımı, 5 A-250 V AC, 2 A-440 V ACF
Fiziksel Özellikler:
- Cihaz ön paneli 144 x 144 mm’ dir.
- Cihazın gövdesi kendini söndürebilen özelliktedir.
- Ağırlık, 1.45 – 1.6 kg
- Pano delik ölçüleri, 138 x 138 mm
- Pano saç kalınlığı, 12 mm
Besleme Gerilimleri:
- 120 V AC + / - 10 % 50 - 60 Hz
- 240 V AC + / - 10 % 50 - 60 Hz
- 415 V AC + / - 10 % 50 - 60 Hz
KOMPANZASYON İÇİN GEREKLİ KONDANSATÖR GÜCÜ HESABI
Endüktif karekterli bir empedans için çizilmit güç üçgeni
Q
AOC ‘de ; tg j 1 = ––––– è Q = P. tg j 1
P
Q-Qc
BOC ‘de ; tg j 2 = ––––– è Q - Qc = P. tg j 2
P
Q - ( Q - Qc ) = P. tg j 1- P. tg j 2 è Qc = P. tg j 1 - P. tg j 2
Qc = Vc . Ic .Sin j c
j c = p / 2 è Qc = Vc . Ic è Ic = Vc / Xc è Xc = 1 / W.C
Qc = W . C .Vc ² ( VAr ) è P. tg j 1- P. tg j 2 = W . C .Vc ² è
P. tg j 1- P. tg j 2
C = ––––––––––––––––––– [ F ] ( Farad )
W . C .Vc ²
Tam kompanzasyon
P.tg j 2
Cos j 2 = 1 è j 2 = 0 è C = –––––––––– è Qc = P.tg j 2
W.Vc²
YÜK ANALİZİ
Yük analizinde amaç, projelendirme aşamasında tesiste kullanılacak olan ve kompanze edilmesi gereken yüklerin, güç ve güç faktörü yönünden çok iyi etüd edilmesidir. Projelendirmede yükleri aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz;
1-PROSES GÜÇLER: Proses güçler, tesisin üretimine direkt olarak katkısı olan, her türlü elektrik makinalarından oluşur. Bunlar, üretim ile ilgili yüklerdir.
Örneğin; Coca Cola fabrikasındaki şeker silosu, dolum tesislerinin kompresörü, Tekstil fabrikasındaki dikiş makinaları, kesim makinaları vb...
2-MEKANİK GÜÇLER: Her tesiste bulunabilen ve kullanıldığı tesislerde aynı görevi üstlenen elektrik motorlarından oluşur.
Örneğin; Isıtma sistemlerinin kazanları, egzost sistemleri, klimalar, hidroforlar vb...
3-AYDINLATMA GÜCÜ: Tesiste kullanılan aydınlatma armatürü ve lambalara göre farklılık gösterir. Bir tesiste yapılan aydınlatma ( kompanze edilecek yük açısından );
- Fluoresan lambalarla yapılan aydınlatma
- Civa buharlı lambalarla yapılan aydınlatma
- Sodyum buharlı lambalarla yapılan aydınlatma
- Metal halide lambalarla yapılan aydınlatma olarak sınıflandırılabilir.
4-PRİZ GÜCÜ: Çok amaçlı kullanıma sunulan prizlerden oluşur. Yük analizinde yükler, güçlerine göre değil; işletmedeki fonksiyonlarına göre ayırt edilir. Böylece daha doğru ve fonksiyonel bir kompanzasyon yapılmış olur.
Yük sınıflarında bulunan makinaların güç ve güç faktörü değerleri etiketlerinden, armatürlerin değerleri kataloglarından alınarak mevcut güç ve güç faktörleri belirlenir. Prizlerin güç faktörleri ise ortalama 0.8 alınabilir.
İyi bir kompanzasyon için ulaşılması gereken Cosj değeri 0.95 olmalıdır. Kompanzasyon için gerekli kondansatör gücü tablosundan mevcut Cosj1 değerinden arzu edilen Cosj2 değerine ulaşmak için ( tgj1-tgj2 ) fonksiyonuna karşılık düşen k katsayısı alınarak, aktif güç ile çarpılır ve gerekli kondansatör gücü hesaplanır.
ÖRNEK:
Aşağıdaki örnekte yazılı rakamlar herhangi bir uygulamada kullanılmayıp sadece kompanzasyon hesap mantığının kavranması ve kolay anlaşılması amacıyla verilmiştir.
Q = ( tgj 1 – tgj 2 ) . P = k . P
Proses güçler:
Makine 1 3 kW Cosj 1 = 0.84 Cosj 2 = 0.95 k = 0.32 Q = 0.96 kVAr
Makine 2 4 kW Cosj 1 = 0.84 Cosj 2 = 0.95 k = 0.32 Q = 1.28 kVAr
Makine 3 15 kW Cosj 1 = 0.86 Cosj 2 = 0.95 k = 0.26 Q = 3.90 kVAr
Makine 4 45 kW Cosj 1 = 0.88 Cosj 2 = 0.95 k = 0.21 Q = 9.45 kVAr
Makine 5 110 kW Cosj 1 = 0.88 Cosj 2 = 0.95 k = 0.21 Q = 23.10 kVAr
Toplam Proses Gücü P : 177 kW Gerekli Kondansatör Gücü Q : 38.69 kVAr
Mekanik güçler:
Makine 1 0.25 kW Cosj 1 = 0.70 Cosj 2 = 0.95 k = 0.69 Q = 0.1725 kVAr
Makine 2 0.55 kW Cosj 1 = 0.75 Cosj 2 = 0.95 k = 0.53 Q = 0.2915 kVAr
Makine 3 2.20 kW Cosj 1 = 0.83 Cosj 2 = 0.95 k = 0.32 Q = 0.7040 kVAr
Makine 4 5.50 kW Cosj 1 = 0.85 Cosj 2 = 0.95 k = 0.26 Q = 1.4300 kVAr
Makine 5 45.00 kW Cosj 1 = 0.88 Cosj 2 = 0.95 k = 0.21 Q = 9.4500 kVAr
Makine 6 90.00 kW Cosj 1 = 0.88 Cosj 2 = 0.95 k = 0.21 Q = 18.9000 kVAr
Makine 7 132.00 kW Cosj 1 = 0.88 Cosj 2 = 0.95 k = 0.21 Q = 27.7200 kVAr
Toplam Mekanik Güç P : 275.5 kW Gerekli Kondansatör Gücü Q : 58.668 kVAr
Aydınlatma gücü:
Fluo.armatür gücü 250 kW Cosj 1 = 0.45 Cosj 2 = 0.95 k = 1.65 Q = 412.5 kVAr
Civa buh.arm.gücü 170 kW Cosj 1 = 0.60 Cosj 2 = 0.95 k = 1.00 Q = 170.0 kVAr
Toplam Aydınlatma Gücü P : 420 kW Gerekli Kondansatör Gücü Q : 582.5 kVAr
Priz gücü:
Top. priz gücü P = 80 kW Cosj 1 = 0.80 Cosj 2 = 0.95 k = 0.42 Q = 33.6 kVAr
Tesis Toplam Gücü = 952.5 kW Toplam Kondansatör Gücü = 713.458 kVAr
Ayrıca bu tesisin 34.5 / 0.4 – 0.231 kV, 1000 kVA bir trafo ile beslendiği düşünülürse;
Trafonun boşta çalışma kayıplarını kompanze etmek için sisteme konması gereken sabit kondansatör gücü 50 kVAr olmalıdır.
Bu tesiste gerekli kondansatör gücü, yük analizi metodu ile hesap edilmeyip, ortalama Cosj 1 = 0.70, k = 0.69 alınarak hesap yapılmış olsaydı;
Toplam Kondansatör Gücü = 657.225 kVAr bulunacaktı. Bu durumda kompanzasyon yetersiz kalacak ve işletme reaktif enerji bedeli ödemek zorunda bırakılacaktı. Fakat yük analizi metodu ile tesis için optimum kompanzasyon yapılmaktadır.
Toplam kondansatör gücünü 770 kVAr kabul edelim. 50 kVAr’ lık grup sabit olarak seçildiğinden direkt olarak trafonun sekonderine bağlanır. Geriye kalan 720 kVAr ise 7 kademeli reaktif güç rölesi kullanılarak, 1-2-3-3-3-3-3-3 esasına göre 40-80-120-120-120-120-120 şeklinde adımlandırılabilir.
KOMPANZASYON MALİYETİ :
Yukarıdaki örnek için kompanzasyon maliyeti hesaplanırken 1 kVAr güç için 6.500.000 TL. baz alınacaktır. Bu fiyata kompanzasyon panosu, reaktif güç kontrol rölesi, kondansatör bataryası, kontaktör, sigorta, pako şalter, akım trafosu, farklı kesitlerde kablolar, kablo pabuçları, klemensler, sinyal lambaları ve montaj işçiliği dahildir.
Kompanzasyon Maliyeti = 770 ( kVAr ) x 6.500.000 ( TL ) = 5.005.000.000 TL.
Tesis Toplam Gücü = 950 ( kW )
Günlük Çalışma Saati = 8 ( saat )
Haftalık Çalışma Saati = 40 ( saat )
Aylık Çalışma Saati = 160 ( saat )
Aylık Aktif Enerji Tüketimi = 950 ( kW ) x 160 ( saat ) = 152.000 kWh
1 kWh = 17.000 TL.
Aylık Aktif Enerji Tüketim Bedeli = 152.000 (kWh) x 17.000 (TL) = 2.584.000.000 TL.
Kompanzasyon yapılmadığı taktirde Aylık Reaktif En. Tük.Bedeli = 2.584.000.000 TL.
( Kompanzasyon yapılmayan durum için tüketilen reaktif enerji, aktif enerji tüketimine eşit alındı. )
Kompanzasyon Sistemi’nin kendini amorte etme süresi = t ise;
Kompanzasyon Maliyeti + Aylık Aktif Enerji Tüketim Bedeli
t = –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Aylık Aktif + Reaktif Enerji Tüketim Bedeli
t = 5.005.000.000 TL + 2.584.000.000 TL. / 2.584.000.000 TL. + 2.584.000.000 TL.
t = 1.46 è 1.5 Ay bulunur.